5 sai lầm phổ biến khi tự xử trí các bệnh lý nhãn khoa tại nhà

Mắt là cơ quan rất nhạy cảm và dễ tổn thương trước các tác động từ bên ngoài. Nếu xử trí không đúng cách khi gặp các bất thường, mắt có thể gặp phải những biến chứng ảnh hưởng đến thị lực. Dù vậy, không ít người vẫn có thói quen tự mua thuốc hoặc áp dụng mẹo truyền miệng khi mắt bị đau, đỏ hay cộm ngứa. Dưới đây là 5 sai lầm thường gặp trong chăm sóc mắt cần tránh để bảo vệ đôi mắt khỏe mạnh.

1. Tự ý mua và lạm dụng thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid

Khi gặp các triệu chứng như đỏ mắt, ngứa cộm hay sưng mi, không ít người thường tự ý tìm mua các loại thuốc nhỏ mắt với mong muốn giảm đỏ mắt tạm thời. Một số sản phẩm này có thể chứa hoạt chất co mạch hoặc corticoid kháng viêm (như Dexamethasone, Prednisolone).

Dù nhóm thuốc này có thể xoa dịu nhanh cảm giác khó chịu ban đầu, nhưng việc tự ý dùng kéo dài mà không có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho mắt:

  • Làm suy giảm khả năng đề kháng tự nhiên của mắt: Việc lạm dụng corticoid làm yếu đi hàng rào bảo vệ mắt, tạo điều kiện cho vi khuẩn, vi nấm hoặc virus phát triển. Nếu mắt ban đầu đã có vết trầy xước hoặc viêm nhiễm do virus mà dùng nhóm thuốc này, vết thương có nguy cơ lan rộng, làm nặng thêm tình trạng nhiễm trùng giác mạc khiến mắt đau nhức, sợ sáng và chảy nước mắt nhiều hơn.
  • Nguy cơ tăng áp lực bên trong mắt (Glôcôm): Tình trạng tăng nhãn áp có thể xuất hiện khi người bệnh dùng thuốc chứa corticoid kéo dài hoặc ở những người có cơ địa nhạy cảm với thành phần thuốc. Biến chứng này thường diễn biến âm thầm, đôi khi chỉ biểu hiện bằng cảm giác căng tức nhẹ quanh hốc mắt hoặc nhìn mờ từng lúc, nhưng nếu không phát hiện kịp thời sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực.
  • Nguy cơ gây mờ mắt do đục thủy tinh thể: Sử dụng corticoid nhỏ mắt trong thời gian dài có thể làm thủy tinh thể bị đục dần. Người bệnh sẽ nhận thấy mắt mờ từ từ như có màn sương che phía trước, nhìn lóa khi ra nắng hoặc khi gặp ánh đèn xe ban đêm, đến mức phải can thiệp phẫu thuật để thay thủy tinh thể nhân tạo.

Lạm dụng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid không có chỉ định của bác sĩ tiềm ẩn nhiều tác hại cho mắtLạm dụng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid không có chỉ định của bác sĩ tiềm ẩn nhiều tác hại cho mắt

2. Áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng để chữa đau mắt

Nhiều người vẫn truyền tai nhau các phương pháp như xông hơi nước lá trầu không, nhỏ sữa mẹ hoặc đắp các loại lá cây mỗi khi mắt bị sưng đau hay đỏ cộm. Việc tự ý áp dụng các mẹo chưa qua kiểm chứng này tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây tổn thương cho mắt:

  • Nguy cơ gây bỏng nhiệt bề mặt mắt: Hơi nóng bốc lên khi xông lá ở cự ly gần rất dễ gây bỏng nhiệt nhẹ cho mắt. Hơi nóng quá mức khiến mắt bị trầy xước bề mặt, làm gia tăng cảm giác cay rát, đỏ mắt và chảy nước mắt nhiều hơn.
  • Nguy cơ đưa vi khuẩn vào mắt: Sữa mẹ hay nước ngâm các loại lá cây đều chứa nhiều chất hữu cơ và không đảm bảo yếu tố vô trùng. Việc đưa các chất này trực tiếp vào mắt có thể đưa vi khuẩn hoặc vi nấm vào mắt, khiến mắt dễ bị nhiễm khuẩn và làm nặng thêm tình trạng sưng viêm.
  • Ảnh hưởng đến quá trình điều trị ở phụ nữ mang thai: Đặc biệt, nhiều thai phụ khi gặp tình trạng bầu bị đau mắt thường ngại dùng thuốc nên tự xông lá hoặc nhỏ sữa mẹ. Điều này dễ dẫn đến nguy cơ viêm loét giác mạc hoặc nhiễm nấm – những tình trạng đòi hỏi phác đồ điều trị phức tạp, trong khi việc dùng thuốc trong thai kỳ lại cần sự cân nhắc vô cùng thận trọng từ bác sĩ.

Thói quen xông lá hoặc nhỏ các chất lỏng lạ vào mắt dễ dẫn đến bỏng nhiệt và nhiễm trùng giác mạcThói quen xông lá hoặc nhỏ các chất lỏng lạ vào mắt dễ dẫn đến bỏng nhiệt và nhiễm trùng giác mạc

3. Nguy cơ tiềm ẩn khi tin vào các phương pháp cải thiện thị lực truyền miệng

Nhiều người khi mắc tật khúc xạ (như cận thị, loạn thị) thường tìm kiếm các bài thuốc uống thảo dược gia truyền hoặc các bài tập đảo mắt với kỳ vọng có thể “chữa dứt điểm cận thị” mà không cần đeo kính.

Tuy nhiên, các bài tập mắt hay thực phẩm chức năng chỉ hỗ trợ giảm căng mỏi mắt tạm thời, hoàn toàn không thể làm giảm độ cận hay thay đổi cấu trúc khúc xạ tự nhiên của mắt. Việc tin theo những lời đồn thổi để tìm cách làm sao để mắt sáng hơn mà trì hoãn việc đeo kính đúng độ có thể khiến mắt phải điều tiết liên tục, nhanh tăng độ và dễ mệt mỏi hơn.

Để bảo vệ thị lực an toàn, người bệnh nên duy trì thói quen khám mắt và kiểm tra khúc xạ định kỳ tại các cơ sở y tế chuyên khoa. Tùy vào độ tuổi và tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp điều chỉnh tật khúc xạ phù hợp cũng như theo dõi sức khỏe đáy mắt để phát hiện sớm các bất thường đi kèm.

Thăm khám mắt định kỳ giúp theo dõi độ khúc xạ và kiểm tra sức khỏe nhãn khoa một cách an toànThăm khám mắt định kỳ giúp theo dõi độ khúc xạ và kiểm tra sức khỏe nhãn khoa một cách an toàn

4. Dụi mắt mạnh khi có cảm giác cộm hoặc dính dị vật

Khi bị bụi bẩn, cát hay côn trùng nhỏ bay vào mắt, nhiều người có phản xạ tự nhiên là dùng tay dụi mạnh để đẩy dị vật ra ngoài. Tuy nhiên, việc cọ xát thô bạo này có thể làm tổn thương bề mặt mắt và khiến tình trạng trở nên phức tạp hơn:

  • Làm trầy xước bề mặt mắt: Lực cọ xát có thể ép dị vật vào bề mặt giác mạc, gây trầy xước và tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây viêm loét.
  • Khiến dị vật cọ xát hoặc tổn thương sâu hơn: Thay vì đẩy được ra ngoài, động tác day miết có thể đẩy dị vật cắm sâu hơn vào các lớp mô mắt, làm mắt đau rát, chảy nước mắt liên tục và khó gắp bỏ hơn khi đến viện.

Cách xử trí an toàn khi mắt bị dính dị vật:

  • Không dùng tay dụi mắt hoặc dùng tăm bông, góc khăn hay các vật nhọn để cố khêu dị vật.
  • Với các hạt bụi nhỏ, bạn nên chớp mắt liên tục kết hợp rửa mắt nhẹ nhàng bằng nước sạch hoặc dung dịch nước muối sinh lý để bụi trôi ra ngoài tự nhiên.
  • Nếu đã rửa mắt nhưng cảm giác cộm buốt không giảm, mắt nhìn mờ hoặc nghi ngờ dị vật vẫn bám chặt, cần đến ngay cơ sở y tế để được bác sĩ kiểm tra và lấy dị vật an toàn.
  • Với các trường hợp nghi ngờ dị vật nguy hiểm (mạt sắt, mảnh thủy tinh, hóa chất…), không tự ý ấn vào mắt hay cố rửa mạnh mà cần che chắn mắt nhẹ nhàng và đến bệnh viện cấp cứu ngay.

Thói quen dụi mắt mạnh có thể làm tăng tổn thương bề mặt mắt hoặc khiến dị vật cọ xát gây xước giác mạcThói quen dụi mắt mạnh có thể làm tăng tổn thương bề mặt mắt hoặc khiến dị vật cọ xát gây xước giác mạc

5. Thói quen dùng chung lọ thuốc và sử dụng thuốc nhỏ mắt quá hạn mở nắp

Khác với việc tự ý dùng thuốc đặc trị, nhiều người lại mắc sai lầm trong khâu vệ sinh và bảo quản các loại thuốc nhỏ mắt thông thường. Việc dùng chung lọ thuốc hoặc giữ lại những lọ đã mở nắp quá lâu tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây hại cho mắt:

  • Nguy cơ lây nhiễm chéo: Dùng chung một lọ thuốc nhỏ mắt cho nhiều người là con đường thuận lợi để vi khuẩn và virus lây lan. Khi thao tác, đầu vòi nhỏ thuốc rất dễ vô tình chạm vào mi mắt, lông mi hoặc dính phải dịch tiết từ người đang bị đau mắt. Nếu người khác tiếp tục sử dụng, mầm bệnh bám ở đầu lọ có thể truyền sang mắt lành, làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn hoặc khiến bệnh đau mắt lây lan rộng hơn trong gia đình.
  • Không chú ý đến hạn dùng sau khi mở nắp: Mỗi sản phẩm thuốc nhỏ mắt có quy định về thời hạn sử dụng sau khi mở nắp hoàn toàn khác nhau, phụ thuộc vào công thức, thành phần và hướng dẫn sử dụng theo quy định của từng nhà sản xuất. Việc tiếp tục tra vào mắt những lọ thuốc đã mở nắp quá lâu, dung dịch bị đổi màu hoặc có vẩn đục có thể gây kích ứng, đỏ mắt và tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.

Hướng dẫn sử dụng và bảo quản thuốc nhỏ mắt an toàn:

  • Dùng riêng cho từng người: Mỗi người nên có một lọ thuốc nhỏ mắt riêng biệt, tuyệt đối không dùng chung với người khác.
  • Tránh chạm đầu lọ thuốc: Khi nhỏ, giữ đầu vòi cách mắt một khoảng an toàn, không để đầu lọ tiếp xúc trực tiếp với bề mặt mắt, mi mắt hay ngón tay.
  • Tuân thủ hạn mở nắp của nhà sản xuất: Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trên bao bì để nắm rõ thời hạn sau khi mở nắp. Bạn nên tạo thói quen ghi ngày mở nắp lên thân lọ và ngưng sử dụng ngay khi thuốc đã quá hạn khuyến cáo hoặc có dấu hiệu đổi màu, vẩn đục bất thường.

Giữ đầu lọ thuốc không chạm vào mắt và sử dụng riêng biệt cho từng người giúp hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéoGiữ đầu lọ thuốc không chạm vào mắt và sử dụng riêng biệt cho từng người giúp hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo

Khám và điều trị bệnh lý nhãn khoa tại Trung tâm Mắt – Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc

Khi mắt xuất hiện các dấu hiệu như cộm rát kéo dài, đau nhức sâu trong hốc mắt, chảy nước mắt kèm nhìn mờ hay nghi ngờ dính dị vật, việc tự xử trí tại nhà tiềm ẩn nhiều rủi ro làm tổn thương giác mạc. Thăm khám trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa là cách an toàn để xác định đúng nguyên nhân và tiếp cận phương pháp điều trị phù hợp:

  • Đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm trực tiếp thăm khám:
    • PGS.TS Nguyễn Đức Anh: Trực tiếp đánh giá chức năng thị giác, kiểm tra tật khúc xạ và theo dõi tình trạng thị lực ở cả trẻ em và người lớn. Với những trường hợp thị lực giảm nhưng không cải thiện như kỳ vọng khi sử dụng kính, bác sĩ sẽ thăm khám chuyên sâu nhằm phân biệt nguyên nhân do tật khúc xạ hay các bệnh lý tại giác mạc, võng mạc và đáy mắt, từ đó tư vấn hướng xử trí phù hợp.
    • TS.BS Vũ Thị Tuệ Khanh: Thăm khám và đánh giá các bệnh lý giác mạc, bề mặt nhãn cầu. Trước phẫu thuật khúc xạ, bác sĩ kiểm tra cấu trúc và đặc điểm sinh học của giác mạc nhằm sàng lọc nguy cơ giác mạc chóp. Bên cạnh đó, các bác sĩ cũng đánh giá những bất thường ở bờ mi, phân biệt chắp, lẹo với các tổn thương dạng u cần được theo dõi hoặc chỉ định sinh thiết khi cần thiết.
  • Hệ thống chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu, hỗ trợ phát hiện sớm tổn thương:
    • Thiết bị chụp cắt lớp bán phần trước CASIA 2: Ứng dụng công nghệ Swept-Source OCT, cho phép ghi nhận hình ảnh cắt lớp chi tiết các cấu trúc bán phần trước nhãn cầu. Thiết bị hỗ trợ bác sĩ đánh giá hình thái, độ dày giác mạc và độ sâu tiền phòng, góp phần phát hiện những bất thường về cấu trúc giác mạc và các tổn thương tại bán phần trước.
    • Máy chụp đáy mắt góc rộng Nidek Mirante: Hỗ trợ ghi lại hình ảnh võng mạc trên phạm vi rộng, giúp bác sĩ quan sát các vùng ngoại vi đáy mắt và nhận diện những bất thường như xuất huyết, xuất tiết hoặc tổn thương võng mạc. Trong một số trường hợp, thiết bị có thể chụp mà không cần giãn đồng tử, tùy thuộc vào tình trạng mắt và chỉ định thăm khám.
    • Hệ thống chụp bản đồ giác mạc Sirius+: Cung cấp các thông số về độ cong, độ cao và độ dày giác mạc, hỗ trợ bác sĩ đánh giá hình thái, phát hiện những bất thường về cấu trúc giác mạc và theo dõi sự thay đổi theo thời gian. Kết quả đo cũng là cơ sở quan trọng góp phần lựa chọn phương pháp điều chỉnh tật khúc xạ phù hợp.
    • Kính sinh hiển vi khám mắt tích hợp camera: Cho phép phóng đại hình ảnh các cấu trúc bề mặt giác mạc, giúp bác sĩ quan sát chi tiết giác mạc, kết mạc, bờ mi và những tổn thương nhỏ. Thiết bị hỗ trợ kiểm tra, đánh giá tình trạng mắt và thực hiện một số thao tác chuyên môn như gắp dị vật nông khi có chỉ định.
  • Hội chẩn đa chuyên khoa ngay tại mô hình bệnh viện đa khoa: Đối với những trường hợp bệnh sử phức tạp như phụ nữ mang thai bị đau mắt đỏ hay người cao tuổi có bệnh tim mạch, huyết áp đi kèm, bác sĩ Nhãn khoa dễ dàng phối hợp hội chẩn cùng chuyên khoa Sản phụ khoa, Nội tiết hoặc Tim mạch để lựa chọn loại thuốc nhỏ mắt và kháng sinh điều trị an toàn.
  • Môi trường thăm khám sạch sẽ, kiểm soát vô khuẩn nghiêm ngặt: Bệnh viện chú trọng duy trì môi trường thăm khám sạch sẽ, thông thoáng và tuân thủ các quy trình vệ sinh, khử khuẩn dụng cụ y tế theo quy định của Bộ Y tế. Các vật tư y tế dùng 1 lần và các dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với mắt đều được xử lý khử khuẩn hấp nhiệt và tia plasma trước và sau mỗi lượt thăm khám, góp phần hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo và bảo đảm điều kiện vệ sinh an toàn trong suốt quá trình khám chữa bệnh.

Hệ thống phòng khám và thiết bị nhãn khoa đạt tiêu chuẩn quốc tế tại Bệnh viện Đa khoa Hồng NgọcHệ thống phòng khám và thiết bị nhãn khoa đạt tiêu chuẩn quốc tế tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc

Chăm sóc mắt đúng cách bắt đầu từ việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và thay đổi những thói quen có thể gây hại cho thị lực. Khi mắt xuất hiện dấu hiệu bất thường, thay vì tự ý dùng thuốc hay áp dụng các mẹo truyền miệng, người bệnh nên đến cơ sở chuyên khoa để được thăm khám, xác định đúng nguyên nhân và điều trị kịp thời.

Trung tâm Mắt Hồng Ngọc – Địa chỉ uy tín trong khám và điều trị các bệnh lý nhãn khoa

  • Hotline: 0919.489.258 – 0916.987.366
  • Địa chỉ: Số 8 đường Châu Văn Liêm, Phường Từ Liêm, Thành phố Hà Nội
  • Website: https://hongngochospital.vn/vi/khoa-mat
  • Email: info@hongngochospital.vn

Share This Post